دنياگرايى ، رفاه طلبى و فزون خواهى اعراب فاتح بود . اين امر چنان آنان را از خود بى خود كرده بود كه توان گفت ، جنگ جمل محصول آن بود كه امام حاضر نشد سهم طلحه و زبير را از بيت المال بيش از ديگران بدهد . در چنين شرايطى امام ، مصمم شد تا در طى خطبه‌هاى خود ، در اين باره به تفصيل سخن گفته و مردم را از دنياگرايى پرهيز دهد . به همين قياس ، او طى نامه‌هايى به عمال خويش آنان را از نشستن سر سفره‌هاى رنگين كه در دورهء عثمان بسيار طبيعى شده بود نهى مىكرد . اگر كلمات امام دربارهء مذمت دنيا يك جا فراهم آيد كتابى مفصل خواهد شد . « 1 » نهج البلاغه مملو از اين قبيل كلمات بوده و اين حجم گسترده نشان مىدهد كه امام در اين باره اصرار خاصى داشته است . ارائهء الگوى نمونه انسان باتقوا را در خطبهء معروف به خطبهء همام مىبينيم . در برخى از خطبه‌ها اما به صراحت مردم مخاطب خود را به دليل دنيا طلبى سرزنش مىكند : ياد مرگ از دلهاى شما رفته است و آرزوهاى فريبنده جاى آن را گرفته . دنيا بيش از آخرت مالكتان گرديده و اين جهان ، آن جهان را از يادتان برده . « 2 » امام تبيين دين را در رأس اقدامات اصلاحى خود قرار داده و كوشيد تا با مطرح كردن سنت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و احياى اصول و فروع فراموش شده دين ، جامعه را به سمت اصلاح هدايت كند . آن حضرت در شرح فعاليتهاى خود براى اصلاح جامعه مىفرمايد : « أ لم أعمل فيكم بالثقل الأكبر و أترك فيكم الثقل الاصغر و ركزت فيكم راية الإيمان و وقفتكم على حدود الحلال و الحرام و ألبستكم العافية من عدلى و فرشتكم المعروف من قولى و فعلى و أريتكم كرائم الأخلاق من نفسى » ، آيا حكم قرآن را در ميان شما جارى نداشتم و دو فرزندم را - كه پس از من چراغ راه دينند - و خاندان پيامبر را كه گوهران گزينند براى شما نگذاشتم . رايت ايمان را ميان شما بر جا كردم و مرزهاى حلال و حرام را برايتان جدا . از

--> ( 1 ) . شمارى از آنها را زمخشرى در ربيع الابرار ج 1 ، ص 41 به بعد آورده است . ( 2 ) . نهج البلاغه ، خطبه 113